Chiến tranh đã lùi xa, nhưng vẫn còn những người con chưa trở về, những phần mộ chưa xác định được danh tính và những gia đình vẫn đau đáu chờ đợi thông tin về người thân. Cả nước có khoảng 1,2 triệu người ngã xuống qua các thời kỳ kháng chiến và bảo vệ Tổ quốc; khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ còn nằm lại tại các chiến trường trong nước và nước ngoài; hơn 300.000 phần mộ liệt sĩ được quy tập vào các nghĩa trang nhưng còn thiếu thông tin.
Từ thực tế đó, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027). Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, mà còn là hành trình tri ân được thực hiện bằng trách nhiệm, sự hỗ trợ của khoa học và công nghệ cùng sự chung tay của toàn xã hội.
Trên phạm vi cả nước, Chiến dịch đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu đối với các mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang và những hài cốt mới tìm kiếm, quy tập; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ phục vụ đối sánh, xác định danh tính. Việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa có thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ được yêu cầu hoàn thành chậm nhất ngày 30/4/2027.
Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định đều góp phần đưa những người con đã hy sinh vì Tổ quốc trở về với quê hương, đáp lại niềm mong mỏi của thân nhân liệt sĩ qua nhiều thập kỷ.
Đối với An Giang, nhiệm vụ của Chiến dịch được thực hiện trên địa bàn trong nước và 6 tỉnh thuộc Vương quốc Campuchia. Theo kế hoạch, tỉnh phải tìm kiếm, quy tập 410 hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu 15.747 hài cốt liệt sĩ tại các mộ chưa xác định được thông tin trong 20 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh; đồng thời thu nhận 4.107 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ phục vụ đối sánh, xác định danh tính.
Qua gần 5 tháng thực hiện Chiến dịch, An Giang tìm kiếm, quy tập 231/410 hài cốt liệt sĩ tại địa bàn trong nước và 6 tỉnh thuộc Vương quốc Campuchia; lấy mẫu 1.650/2.394 hài cốt liệt sĩ tại các mộ chưa xác định được thông tin thuộc 8/20 nghĩa trang liệt sĩ; thu nhận 3.356 mẫu ADN từ thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính.
Kết quả bước đầu cho thấy sự nỗ lực của các lực lượng tham gia, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đẩy nhanh tiến độ trong thời gian tới. Công tác tìm kiếm, quy tập ngày càng khó khăn khi địa hình thay đổi, dấu tích chiến trường phai mờ, nhiều nhân chứng tuổi cao. Trong điều kiện đó, mỗi thông tin về liệt sĩ, nơi hy sinh, vị trí chôn cất ban đầu, dù nhỏ, đều có thể trở thành một manh mối quan trọng.
Bởi vậy, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không thể chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quân sự. Cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội, cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và Nhân dân đều có thể góp phần vào hành trình ấy. Việc vận động các tổ chức, cá nhân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ cần tiếp tục được đẩy mạnh; từng nguồn tin phải được khảo sát, xác minh kỹ để mở rộng phạm vi tìm kiếm trong nước và trên đất bạn Campuchia.
Cùng với tìm kiếm, quy tập, việc lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối. Từng mẫu sinh phẩm phải được lấy đúng quy trình, đúng kỹ thuật; việc quản lý, lưu trữ, bảo quản và bàn giao phải chặt chẽ, đúng quy trình, không để sai sót, nhầm lẫn. Bởi phía sau mỗi mẫu sinh phẩm không đơn thuần là dữ liệu khoa học, mà còn là hy vọng xác định danh tính một liệt sĩ.
Việc thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ cũng cần được đẩy nhanh. Khi dữ liệu hài cốt và dữ liệu thân nhân ngày càng đầy đủ, khả năng đối sánh, xác định danh tính càng được mở rộng. Khoa học và công nghệ đang trở thành công cụ quan trọng để thực hiện một nghĩa cử thiêng liêng: trả lại tên, tuổi, quê hương cho các liệt sĩ.
Để Chiến dịch nhận được sự tham gia sâu rộng của toàn xã hội, công tác tuyên truyền cần vượt ra ngoài việc thông tin tiến độ hay những con số đã thực hiện. Điều quan trọng là giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân nhận thức đầy đủ rằng mỗi thông tin về nơi hy sinh, nơi chôn cất liệt sĩ; mỗi thân nhân tham gia lấy mẫu ADN; mỗi nguồn tin được phối hợp xác minh đều có thể góp thêm một cơ hội đưa liệt sĩ trở về.
Từ đó, Chiến dịch 500 ngày đêm còn mang giá trị giáo dục truyền thống sâu sắc, nhất là đối với thế hệ trẻ. Sự hy sinh của các thế hệ cha anh không chỉ được nhắc nhớ trong những ngày kỷ niệm, mà được tiếp nối bằng nhận thức, trách nhiệm và hành động của thế hệ hôm nay.
Mỗi hài cốt được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ chính trị, mà còn là cuộc trở về sau nhiều thập kỷ chờ đợi, mang lại sự an lòng cho thân nhân liệt sĩ.
Chiến dịch 500 ngày đêm mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một đợt cao điểm, là sự kết hợp giữa nỗ lực tìm kiếm trên thực địa với tiến bộ khoa học trong giám định ADN, cùng hướng tới mục tiêu đưa những người đã hy sinh vì Tổ quốc trở về với tên tuổi, quê hương và cội nguồn. Đó cũng là cách truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” được tiếp nối bằng những hành động cụ thể, thiết thực trong hôm nay.
Đại tá Cao Minh Tâm
Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang
